رانندگان زن یا رانندگان مرد؟

114600_781

به گزارش پارسینه، «گاز توی آشپزخونست»! بله… گاز توی آشپزخانه بود اما، من تلاش کردم تا بتوانم پشت یک ماشین و در خیابان گاز بدهم. جایی که می توانستم آزادی را در آن احساس کنم. اتاقک کوچک ماشینم می توانست دنیای دیگری شود. دنیایی با یک حدفاصل امن میان من و محیط بیرون. گواهی نامه رانندگی، برای من تنها یک گواهینامه نبود، یک نشانه بود برای آن که زنی باشم در گریز از کلیشه های جنسیتی. هفتاد و چهار سال از زمانی که اولین زن ایرانی موفق به دریافت گواهینامه رانندگی شد می گذرد؛ «شوکت الملوک جهانبانی».
او گواهینامه اش را سال ۱۳۱۹ هجری شمسی دریافت کرد. جهانبانی یکی از نوادگان فتحعلی شاه قاجار بود و در امور سیاسی نیز فعالیت داشت. آن زمان هنوز ماشین لباسشویی به ایران نرسیده بود که یکی از شیشه ماشین سرش را بیرون کند و داد بزند که: «بهتر است بنشینی پشت ماشین لباسشویی» اما می توان تصور کرد زمانی که «شوکت الملوک» دست به فرمان شد، مجبور بود چه طعنه ها و کنایه هایی را تحمل کند. بعد از گذشت این همه سال، رانندگی زنان در جامعه ایران دیگر عادی شده است. اما حتی افزایش تعداد زنان راننده در خیابان ها هم نتوانسته حجم گوشه کنایه ها به رانندگی زنانه را کم کند.
رانندگان زن بهترند یا رانندگان مرد؟
آمارها نشان می دهد که اغلب تصادفات منجر به فوت را رانندگان مرد رقم می زنند. همچنین میزان خشونت در رانندگی مردان نیز نسبت به زنان به مراتب بیشتر است. طبق بررسی های به عمل آمده زنان بیشتر از قوانین اخلاقی پیروی می کنند. خطرپذیری مردان به مراتب بیشتر از زنان است.بسیاری اما کمتر بودن آمار تخلف زنان راننده نسبت به مردان را به دلیل تعداد بیشتر مردان دارای گواهینامه می دانند و میزان کیلومتر طی شده توسط آنان. با همه اینها، سعید اسماعیلی، رئیس مرکز فرماندهی و کنترل ترافیک راهنمایی و رانندگی شهر تهران معتقد است: «رانندگی و رعایت قوانین زنان بهتر است و حتی گاهی اوقات رعایت قوانین رانندگی در زنان به حدی است که عامل ایجادکننده دغدغه برای رانندگانی است که پشت سر آنها حرکت می کنند». اسکندر مؤمنی، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی کشور  نیز با تائید رانندگی زنان می گوید: «به نسبت کسانی که گواهینامه رانندگی دارند، تخلفات خانم ها کمتر از آقایان است».
چرا زنان با وجود کنایه ها باز هم راننده می شوند؟
شنیدن جملات تحقیرآمیز تنها بخشی از چیزی است که زنان برای رانندگی متحمل می شوند. بارها ردشدن در امتحان عملی رانندگی، عدم استقلال مالی برای خریدن ماشین شخصی و سخت گیری خانواده در برابر رانندگی زنان مشکلاتی هستند که هیچ کدام زنان را از راننده شدن منصرف نکرده اند. اما دلایل این تلاش ها در زنان چیست؟ احساس ناامنی یکی از دلایلی است که بسیاری از زنان را وا می دارد تا به رانندگی بپردازند. سحر، زنی خانه دار است که از دلایل خرید یک ماشین شخصی می گوید: «با پس اندازی که داشتم یک پراید خریدم تا راحت بتوانم بروم و بیایم و مدام ترس از مزاحمت در محله و کوچه و خیابان نداشته باشم. در ماشین که هستم خیالم جمع است که مانعی بین من و مردانی است که به هر بهانه زنان را مورد آزار کلامی قرار می دهند. » دستیابی به امنیت اما تنها دلیلی نیست که زنان را به تلاش برای رانندگی واداشته است. درتحقیقی که در سایت مهرخانه منتشر شده است، یکی از دلایل عمده زنان برای پشت فرمان نشستن، کسب احترام و شخصیت است.
«تملک اتومبیل یکی از ابزارهای کسب اعتبار و احترام، رقابت ، خودنمایی و جلوه گری است که می تواند مشاهده گران ناشناس کوچه و خیابان را تحت تأثیر قرار دهد ». این تحقیق همچنین به تاثیر رانندگی روی رفتارهای روزمره زنان اشاره می کند. رانندگی زن، جدای از تغییر و دگرگون کردن کلیشه های جنسیتی، تصویر و تصور از زنانگی و زنِ شهری و امروزی را متحول کرده است. متلک گویی ها و تلاش برای اجازه ندادن به زنان برای حضور اجتماعی توسط اتومبیل هایشان در جامعه به مرور کم رنگ شده است اما هنوز به طور کلی برطرف نشده است.پژوهشگران معتقدند رانندگی هویت و سبک زندگی جدیدی را برای زنان آفریده است. فرارو نوشت؛ با تمام اینها اما هنوز پشت یک چراغ قرمز یا در لاین سبقت اتوبان، یک نفر سرش را از پنجره ماشین می دهد بیرون و داد می زند: «گاز توی آشپزخونست»، «زن رو چه به پشت ماشین نشستن»! «این ماشین لباسشویی نیست…»